نەخوشیەکا ڤایروسی يا ڤەگرە دهێتە ڤەگوهاستن ژ ئاژەلان بو مروڤان، هەروەسا ژ مروڤان بو مروڤان (کەسەکێ توشبوى بو کەسەکێ دی یێ ساخلەم) ب شێوەیەکێ راستەوخو یان نەراستەوخو.
بوجارا ئێکێ و ل سالا 1944 ئەڤ نەخوشیە (genus: Nairovirus) هاتيە دەست نيشانكرن, هەروەسا ئێکەمین حالەت ل سالا 1979 ل عيراقێ هاتیە توماركرن.

نەخوشی یابەربەلاڤە ب گشتی ل کیشوەرێ ئەفریقیا و روژهەلاتا ناڤەراست و دياردبيت بتایبەتی ل وەرزێ گەرمایێ (هاڤینێ) دا ژبەر دەرکەفتن و هەبونا هژمارەکا زوور يا مێش و موران (کرنی يان نوش، پێشی، سپیهـ). ئەڤ نەخوشیا ڤایروسی ج کاریگەری ل سەر تەندروستیا ئاژەلان نینە, بەلێ بەروڤاژی دبیتە ئەگەرا تایێن زوور گران و کاریگەریێن مەترسیدار بو تەندروستیا مروڤان كو کوژەکیا وێ دگەهیتە رێژا 40%.

رێکێن توشبونێ:
1- پێڤەدانا مێش و مورێن (كرنى, پێشی,و سپیهـ) هەلگرێن ڤایروسی نەخاسمە ل جهێن خودانكرنا ئاژەلان.
2- بەرکەفتنا خوينا مێش و مورێن توشبويى ل دەمێ كوشتن و پەرچقاندنا وان ب دەستی و هەبونا برينان.
3- بەركەفتن دگەل خوينا ئاژەلێت ( تەرش و کەوالی) توشبوى، نەخاسمە ل جهێن سەرژێکرن و برینا گوشتی.
4- خوارن و ڤەخارنا گوشت و شيرىێ باش نەکەلاندی و كرينا وان ل شوێن و کارگەهێن باوەرپێنەکری.
5- بكارئينانا پێداویستێت کەسێ توش بوى (أدوات), يان بەرکەفتنا خوينا کەسێ توشبوى ب رێییا دەرزیک دانانێ و بکارئینانا ئامیرێن تافیل (تعقيم) نە کری ل نەخوشخانان و كلينيێت نوژداری ل دەمێ نیشتەرگەری كرن و چارەسەرکرنێ.

نيشانێت نەخوشیێ:
نەخوشييا تايا خوين بەربونێ ل مروڤان زوور يا دژوار و مەترسیدارە, ب شێوەیەکێ گشتی ماوێ توشبونێ ب ڤێ نەخوشیێ تا دەرکەفتنا نيشانان 1 تا 7 روژە.
نيشان دەست پێدکەن ژ:
1- بلند بونا پلا گەرماتیا لەشێ نەخوشی كو هندەک جاران دگەهیتە پلا ℃41.
2- سەرئێشەکا زوور یا گران.
3- ئێشانەکا زوور ل جومگە و ماسولکێن لەشی نەخاسمە یێن پشتێ و هەبونا زك ئێشانێ و عێلنجیان دگەل دل رابونێ.
4- ل روژێن 4-5 دا خوين بەربون دەست پێدکەت بتایبەتی ل دفن و چاڤ و گوهان و پاشان لبن جلدى.
5- ژناڤ چون و ژ کارکەفتنا ئەندامێت ناڤا لەشی مينا گورچیلە، ميلاك و مێشک .........هند.
6- ل دوماهيێ خوين بەربونەکا دژوار ل ناڤا هەمی لەشی پەیدادبیت و نەخوش گیانێ خو ژ دە ست ددەت.